Essay Issue 12

   Issue # 12: July-December 2009

Mesándel Virtusio Arguelles



Pag-ako


      Pag-ako ng responsabilidad ng pagsasatula ang pagtugon sa anumang suliraning ibig tugunan ng/sa tula sapagkat sa ganitong paraan maaaring maging mabunga ang anumang maitutugon, maaaring magkahalaga lalo na sa pangyayaring kay hirap basta-basta pangalanan. Samakatwid, kailangang sulatin ang mga tulang ito—agaran man o maghintay ng panahon. Sa patuloy na pagsulat lamang maaaring matukoy o sumilang ang tula na makatutugon gaano man ang bisa nito. Samakatwid, ang pagtula bilang laban din sa ating pananahimik at pagsasawalang-bahala sa mga pangyayaring hindi tayo tuwirang apektado bagama't biktima tayo ng sariling takot na harapin ang di-matatalikurang pananagutan sa sarili at kapwa.

      Kakambal ng pag-ako ng responsabilidad ng pagsasatula ang kamalayang laging hindi makasasapat ang anumang susulatin kung hindi man ganap itong mabibigo sa harap ng salimuot at kalakhan ng suliraning tinutugunan. Mataas sa tuwina ang bahagdan ng pagkabigo sa pagliliwanag/pagpapaliwanag ng isip sa hindi-maaabot, kaya dapat isaalang-alang ang mariing pagdama sa isip ng kasalatan ng taguri o ngalan sa isang karanasang hindi mailalarawan sa mga salita ngunit sa mga salita rin lamang pilit binibigyang anyo, nilalamnan ng katawan, hinuhugisan. Marahil, makabubuting huwag paimbabaw na itakda sa panulat ang hindi naman lubusang maitatakda kundi panatilihin lamang ang pangamba, panganib, pag-uusisa, paninimbang, pagtataya/pagtatayâ sa pahina upang makalikha ng sining na liligalig sa ating mga konkreto nang palagay at pagiging palagay na pinag-uugatan ng kawalang-bahala at kawalang-karunungan.